Een zwangerschap brengt vaak genoeg regelwerk met zich mee. Als ondernemer komt daar nog een belangrijke vraag bij: wat gebeurt er met uw inkomen en uw onderneming als u tijdelijk minder werkt?

Voor werknemers is zwangerschaps- en bevallingsverlof wettelijk geregeld. Voor zelfstandige ondernemers werkt dit anders. Gelukkig zijn er in Nederland verschillende regelingen die rekening houden met zwangerschap. Zo bestaat er een speciale regeling binnen het urencriterium en kunnen zelfstandigen onder voorwaarden gebruikmaken van de Zelfstandige en Zwanger-regeling, beter bekend als de ZEZ-uitkering.

Zwangerschap en het urencriterium

Voor verschillende onderdelen van de ondernemersaftrek geldt het urencriterium. In de meeste gevallen betekent dit dat u minimaal 1.225 uur per kalenderjaar aan uw onderneming moet besteden.

Een zwangerschap kan het natuurlijk lastiger maken om dat aantal daadwerkelijk te halen. Daarom geldt er een bijzondere regeling.

Onderbreekt u uw werkzaamheden vanwege uw zwangerschap? Dan mogen de niet-gewerkte uren gedurende in totaal 16 weken toch worden meegeteld voor het urencriterium. Hierbij wordt gekeken naar het aantal uren dat u normaal gesproken aan uw onderneming zou hebben besteed.

Dat betekent niet automatisch dat iedere zwangere ondernemer aan het urencriterium voldoet. De overige voorwaarden blijven van toepassing. Zo moet u in beginsel minimaal 1.225 uur halen. Voor sommige ondernemers geldt daarnaast dat zij meer tijd aan hun onderneming moeten besteden dan aan andere werkzaamheden. Voor starters kan op deze laatste voorwaarde een uitzondering gelden.

Het urencriterium blijft ook in 2026 relevant. De zelfstandigenaftrek bedraagt in 2026 € 1.200 voor ondernemers die aan de voorwaarden voldoen.

Inkomen tijdens uw zwangerschap: de ZEZ-uitkering

Minder werken betekent voor een ondernemer vaak ook minder inkomsten. Om zelfstandigen financieel te ondersteunen tijdens zwangerschap en bevalling, bestaat de Zelfstandige en Zwanger-regeling (ZEZ).

De ZEZ-uitkering is een zwangerschaps- en bevallingsuitkering van UWV voor zelfstandigen. De regeling is breder dan alleen zzp’ers. Onder andere zelfstandigen met winst uit onderneming, freelancers, bepaalde directeur-grootaandeelhouders en vrouwen die meewerken in de onderneming van hun partner kunnen onder de regeling vallen.

Hoeveel bedraagt de ZEZ-uitkering?

De hoogte van de ZEZ-uitkering hangt af van uw situatie. De uitkering bedraagt maximaal het wettelijk minimumloon.

Heeft u in het kalenderjaar vóór het jaar waarin uw ZEZ-uitkering start minimaal 1.225 uur als zelfstandige gewerkt? Dan ontvangt u in principe een uitkering ter hoogte van het wettelijk minimumloon.

Heeft u minder dan 1.225 uur gewerkt? Dan betekent dit niet automatisch dat u geen recht heeft op een ZEZ-uitkering. UWV berekent de hoogte dan op basis van uw winst of inkomsten.

Daarbij kijkt UWV naar het kalenderjaar vóór het jaar waarin de uitkering begint. U kunt UWV ook vragen om te kijken naar uw gemiddelde inkomsten over de vijf voorafgaande kalenderjaren. Dat kan bijvoorbeeld gunstiger zijn wanneer uw inkomsten in het laatste jaar lager waren. Bent u nog geen vijf jaar ondernemer, dan houdt UWV daar rekening mee.

Het is dus belangrijk om onderscheid te maken tussen recht hebben op een ZEZ-uitkering en recht hebben op de maximale ZEZ-uitkering.

Hoe lang duurt de ZEZ-uitkering?

De ZEZ-uitkering duurt bij een zwangerschap van één kind minimaal 16 weken. Bij een zwangerschap van een tweeling of meerling is dit minimaal 20 weken.

U bepaalt binnen bepaalde grenzen zelf wanneer de uitkering vóór de bevalling begint. Bij één kind kan de ZEZ-uitkering starten tussen zes en vier weken vóór de dag na de uitgerekende datum. Bij een meerling ligt dit tussen tien en acht weken vóór de dag na de uitgerekende datum.

Na de bevalling loopt de uitkering door. De precieze einddatum hangt onder andere af van wanneer uw kind daadwerkelijk wordt geboren.

Moet uw pasgeboren kind na de geboorte langer dan zeven dagen in het ziekenhuis blijven? Dan kan de ZEZ-uitkering onder bepaalde voorwaarden worden verlengd.

Wanneer moet u de ZEZ-uitkering aanvragen?

UWV adviseert om de ZEZ-uitkering tussen vier en twee weken vóór de gewenste ingangsdatum aan te vragen.

Voor de aanvraag heeft u onder andere informatie nodig over uw inkomsten, het aantal gewerkte uren en de uitgerekende bevallingsdatum. Afhankelijk van uw situatie kan aanvullende informatie nodig zijn.

Bent u te laat met aanvragen? Dan kan een ZEZ-uitkering onder bepaalde voorwaarden nog met terugwerkende kracht worden toegekend. UWV kan de uitkering maximaal één jaar met terugwerkende kracht toekennen. Wacht u langer, dan kunt u over een deel van de periode uw recht op uitkering verliezen.

Mag u blijven werken tijdens uw ZEZ-uitkering?

Als ondernemer kan het lastig zijn om uw werkzaamheden tijdens uw zwangerschap volledig stil te leggen. Misschien wilt u bepaalde klanten blijven ondersteunen of enkele belangrijke taken zelf blijven uitvoeren.

Wilt u tijdens de periode waarin u een ZEZ-uitkering ontvangt blijven werken? Controleer dan vooraf bij UWV wat dit in uw specifieke situatie betekent. Zo weet u zeker welke voorwaarden gelden en kunt u uw werkzaamheden en eventuele vervanging goed plannen.

En hoe zit het met betaald ouderschapsverlof?

Voor reguliere zelfstandige ondernemers geldt de UWV-uitkering voor betaald ouderschapsverlof niet op dezelfde manier als voor werknemers. Deze regeling is in de eerste plaats bedoeld voor ouders met een arbeidsovereenkomst.

Er bestaan echter uitzonderingen en bijzondere situaties. Zo kunnen directeur-grootaandeelhouders (dga’s) onder voorwaarden wel recht hebben op betaald ouderschapsverlof.

Bent u naast ondernemer ook in loondienst of heeft u een andere bijzondere arbeidsrelatie? Controleer dan welke regels op uw situatie van toepassing zijn.

Een goede voorbereiding geeft financiële rust

Zwanger zijn als ondernemer betekent dus niet dat u er financieel alleen voor staat. De Nederlandse regelgeving houdt op verschillende manieren rekening met de positie van zelfstandige ondernemers.

De belangrijkste punten op een rij:

  • Niet-gewerkte uren vanwege zwangerschap kunnen gedurende maximaal 16 weken meetellen voor het fiscale urencriterium.
  • Zelfstandigen kunnen onder voorwaarden een ZEZ-uitkering van UWV ontvangen.
  • De ZEZ-uitkering duurt bij één kind minimaal 16 weken en bij een meerling minimaal 20 weken.
  • De maximale uitkering is gelijk aan het wettelijk minimumloon.
  • Ook als u minder dan 1.225 uur heeft gewerkt, kunt u recht hebben op een ZEZ-uitkering.
  • UWV adviseert om de aanvraag tussen vier en twee weken vóór de gewenste ingangsdatum in te dienen.

Een zwangerschap is daarom een goed moment om niet alleen naar uw verlof te kijken, maar ook naar uw administratie, cashflow en de continuïteit van uw onderneming. Welke inkomsten lopen door? Welke kosten blijven bestaan? Welke werkzaamheden moeten tijdelijk worden overgenomen? En wat betekent een periode met minder omzet voor uw financiële planning?

Door dit op tijd inzichtelijk te maken, weet u beter waar u financieel aan toe bent en kunt u zich met meer rust voorbereiden op de periode rondom de geboorte.

Heeft u vragen over wat een periode van minder werken betekent voor uw administratie of financiële planning? IBEO denkt graag met u mee.